De fotograaf als alchemist
De fascinatie voor de fotografie ontstond al vroeg bij Bes. Het magische gegeven dat er in de doka uiteindelijk een foto te voorschijn kwam intrigeerde hem mateloos: het idee van de fotograaf als alchemist spreekt nog altijd tot zijn verbeelding. Aanvankelijk struinde hij, gewapend met camera, de nabije omgeving van Schagen af. De natuur diende als leermeester om elementen als licht en schaduw, perspectief, vorm en compositie, sfeer en emotie nader te leren kennen. Al snel kwam Bes tot de ontdekking dat zijn hart bij het fotograferen van mensen ligt. De persoonlijkheid in een kloppend beeld portretteren is dan ook nog altijd een geliefde uitdaging voor hem. Het winnen van de Zilveren Camera 2009 is een erkenning van zijn talent en kunde. En een bevestiging dat hij toenertijd de juiste beslissing heeft genomen door het werk als chemisch analist te staken en zijn passie voor de fotografie achterna te gaan.
Verlangen naar het Vreemde Andere
Tijdens zijn reizen naar Zuid-Oost Azie, een periode van bezinning, ervoer Bes zijn passie van het fotograferen ten volle, en werd de kiem voor zijn keuze voor het beroep van professioneel fotograaf gelegd. Aangewezen op non-verbale communicatie in landen als China, Combodja, Laos en Vietnam ontdekte hij het belang van intuitie en onbevangenheid bij het portretteren van mensen. Bes omschrijft een goed portret dan ook als een geslaagd gebeuren tussen de fotograaf en de gefotografeerde.
Zijn interesse voor de lokale bevolking, hun geschiedenis en gebruiken en hun politieke situatie werd tijdens zijn reizen verder aangewakkert en gevoed. De enorme veerkracht die deze mensen bezitten inspireerde hem en schiep een verlangen daar iets van ´mee te willen nemen´. Dit verlangen naar het Andere en Vreemde en de bereidheid gedeeltelijk going native te gaan is onontbeerlijk om tot goede etnografische fotografie te geraken. Om het gevaar van de toeristische aapjes-kijken-fotografie te ondervangen en te overstijgen is een open houding en nieuwsgierigheid naar alteriteit een voorwaarde. Alteriteit kenmerkt Bes. ´In Cambodja wilde ik weten hoe het is om je weg in een mijnenveld te vinden. De plaatselijke bevolking heeft daar dagelijks mee te maken. Ik wilde dat ook ervaren. Het is een leerschool in het vertrouwen op de mensen om je heen´. Er zouden vele reizen volgen naar onder meer China, Rusland en Oezbekistan.
Kunst en etnografie: de Saami geportretteerd
Tijdens het uitvoeren van projectmatige opdrachten in Finland, heeft Bes deze reizen ook benut om zijn autome en vrije werk uit te breiden. Door het aangaan van nauwere banden met de plaatselijke bevolking en het alledaagse leven samen met hen te leven, kreeg hij toegang tot de plaatselijke leefwereld van de Finse bevolking. Zijn relatie tot de bevolking is terug te zien in zijn fotografische werk: de beelden zijn antropologisch intiem en van binnenuit gefotografeerd. Tegelijkertijd stelt de positie van buitenstaander hem in staat zijn fotografische blik ten volste te benutten. De uniciteit en kracht van zijn werk wordt dan ook gevormd door het verbinden van kunst en etnografie. Op deze wijze is zijn werk meer dan een journalistieke reportage of autonoom onthechte kunstfotografie alleen. Bes laat zien dat de fotograaf voorbij de grenzen van verhalende en autonome fotografie tot sterke beelden kan komen en heft in zijn werk kundig het hokjesdenken van de subjectief-romantisch georienteerde kunstfotograaf op. Het is verademend om te zien dat er inderdaad, godzijdank, meer bestaat dan slechts de innerlijke blik van de fotograaf die zich in naam van de kunst, al navelstarend op zijn unieke ego-roerselen, aan infantiele behoeften te goed doet, overgeeft en zich op deze wijze veilig onderscheid. Drs. Mi-hyun Sook
